2020

19-21/2: Munnleg reiselivshistorie i Gudbrandsdal

lagt inn 20. feb. 2020, 13:27 av Bjørn Enes   [ oppdatert ]

16 deltakarar gjennomførte tre dagars kurs og trening  i munnleg historie på Ringebu. Arrangørar var Gudbrandsdalsmusea, Opplandsarkivet, Gudbrandsdal Historielag og Memoar.  Viktigaste resultat av dei tre dagane var skisser av eit samarbeidsprosjekt om munnleg reiselivshistorie. Veteranen Lars Vendelbo Tvete som framleis er aktivt med i drifta av Venabu Fjellhotell var den fyrste som fortalde i serien. 

19/2: Industriprosjektet startar på Raufoss.

lagt inn 20. feb. 2020, 13:19 av Bjørn Enes   [ oppdatert 20. feb. 2020, 13:20 ]

,industriprosjektet på Raufoss 19 feb 2020

84 veteranar frå industrien på Raufoss stilte då Toten Historielag og Memoar heldt møte på Fyrverkeriet Kulturhus 29/2. 

17/2: Mjøsaksjonen er i gang

lagt inn 20. feb. 2020, 13:14 av Bjørn Enes

Veteranar stilte opp på «Mkøsas Ark»  påKapp for å fortelja om då husmorlag og Bondekvinnelag stilte seg i spissen for Noregs fyrste miljøaksjon, Mjøsaksjonen frå 1972. I løpet av 10-15 år vart forureingane kraftig redusert, slik at liv og livskvalitet vendte attende til innsjøen.  Verdifulle opptak vart gjort  17 og 18. Februar. 

31/1-Steinkjer: Planla felleskurs om forteljarkunst og munnleg historie

lagt inn 10. feb. 2020, 04:00 av Bjørn Enes   [ oppdatert 10. feb. 2020, 04:26 ]

Eit entusiastisk planleggingsmøte i Steinkjer, i regi av Hilmarfestivalen. Det kom i stand etter initiativ frå Beate Heide i fortellerforumet. Ho hadde lansert det for  John Einar Bjerkem i festivalen - som tok kontakt med Memoar - som i sin tur "tenkte på alle pluggane". 

Ideen er å starta med eit tradisjonelt Memoar-kursopplegg med ein dag praktisk arbeid med intervjuopptak og dag 2 med kurs om munnleg historie med fokus på innsamling og dokumentasjon. 

Dag tre blir så ny for Memnoar: Der er ideen å bruka råstoff frå  dag 1 og kunnskap frå dag 2 til å jobba med formidling i form av forteljarkunst. Ansvarleg for dag 3 blir Midtnorsk Fortellerforum. 

I tillegg til dei tre som alt er nevnt, var ei rekke andre interessentar mobilisert i dei dagane det tok frå idéen oppsto til planleggingsmøtet gjekk av stapelen. Det var Bodil Østerås frå Egge Museum, Anne Mette Hegdahl frå Hegdahlgården, Kjell Haugan frå  Fossdalsgruvas venner og Malm Gruveteater,  Susanne Lyngmann frå Saemien Sijte (Sørsamisk Senter i Snåsa) - pluss Anne Haga frå Visit Innherred og  samfunnsplanleggar Grete Waaseth frå Steinkjer kommune. 

Det er litt for tidleg å spå om kva som kjem ut av dette entusiastiske møtet - bortsett frå at det i skrivande stund ser ut til at tred-dagarskurset blir i august, og at neste milepel i samarbeidet vil bli framføring av både munnleg historie og forteljarkunst under neste Hilmarfestival i Steinkjer i november 2020. Utvikolinga vil etter kvart kunne fylgjast på www.memoar.no/trondelag 

27-29/1-Porsanger:

lagt inn 10. feb. 2020, 03:35 av Bjørn Enes

(Tekst under arbeid)

22/1-20 Bergen: Maskinistforeningen mobiliserar

lagt inn 10. feb. 2020, 02:10 av Bjørn Enes   [ oppdatert 10. feb. 2020, 03:32 ]

Bergens maskinistforening er ein erværdig klubb for maskinistar. Opphavleg var det ein del av fagrørsla, men i dag er den lokale foreinga ein rein kulturforening. Men ikkje mindre aktiv av den grunn. 
22. januar var Bjørn Enes frå Memoar invitert for å fortelja om "Munnleg historie for alle" og oppmoda medlemmer av foreninga til å dela forteljingar om sitt sjømannsliv. Intervju vil gå inn i serien www.memoar.no/sjoefart som alt har halde på i fem år. 
Ingvald Bø, som alt har gjort ein stor innsats for åsikra skriftleg dokumentasjon av vestlands maskinist-hjistorie, tente også på å samla munnleg historie, og var blant dei fyrste som meldte seg til å bli intervjua. 
I alt blei det gjort fire intervjuavtalar under medlemsmøtet. Nytt treff blir seinare på våren, der resultat frå fyrste økt skal presenterast, samtidig som nye får sjanse til å skriva seg på. 
Kontaktperson i Memoar: Bjørn Enes - bjorn@memoar.no
 

17/1-20-Bergen: Fyrste studio-kurs for "Bydelene forteller"

lagt inn 10. feb. 2020, 01:59 av Bjørn Enes   [ oppdatert 10. feb. 2020, 03:23 ]

I samband med 950-årsjubileet til Bergen by i år, arbeider Memoar for at innsamling av munnleg kulturarv skal bli prioritert av historielag og andre kulturforeningar. Det er både snakk om innsamling av intervjuseriar, dugnadar for å logga og arkivera/avlevera - og formidling gjennom levande og digitale kanalar. 

Eit stort poeng i dette arbeidet er å gjera fleire i stand til å bruka intervjustudio i Bergen offentlege bibliotek. Alle innbyggarar kan låne  studio gratis til intervjuopptak. Særleg aktuelt er det for historielag og andre som kan utvikle "spesialistar" på dei ulike delane av arbeidet med munnleg histrorie. 

17. januar gjekk det fyrste kortkurset om bruk av intervjustudio. Det var stort sett deltakarar frå Frivilligehetssentalen på Møhlenpris og aktivistar i Historietorget som deltok. 

Andre lag og foreingingar som ynksjer samarbeid om slike kurs kan kontakta post@memoar.no  for å gjera avtalar. Denne våren kostar det ingenting for hverken medarranbgr eller deltakarar - takka vere midler frå Sparebankstiftelsen DNB

16/1-Bergen: Dokumentasjonskurs på Møhlenpris

lagt inn 10. feb. 2020, 01:56 av Bjørn Enes   [ oppdatert 10. feb. 2020, 03:51 ]

(Tekst under arbeid) 

7/1-20: Kristiansand: Ungdomsskuleklasse lagar museumsinstallasjon

lagt inn 10. feb. 2020, 01:55 av Bjørn Enes   [ oppdatert 10. feb. 2020, 03:11 ]

Mandag 7. januar samarbeidde Memoar, Vest-Agdermuseet og Møvik Ungdomsskule om eit kurs i innsamling av munnleg kjheldemateriale til bruk i ein installasjon som skal lagast på Kanonmuseet i Kristiansand.  Klasse 9B  på Møvik Ungdomsskule skal laga korte intervju med vaksne - gjerne besteforeldregenerasjonen - som har minne om festninga på Møvik spesielt og gjerne om krig/fred-opplevingar generelt. 

Kystfortets munnlege historie

Tema for kurset var verdien av munnleg historie, litt opptaksteknikk og ein god del intervjuteknikk – pluss litt om etterarbeidet på tampen av ein lang og ganske slitsom dag.

Bakgrunnen var at klassen er involvert i eit prosjekt saman med VestAgdermuseet: Dei skal samla råstoffet til ein serie munnlege utstillingselement som skal visast på Kanonmuseet på Møvik, det gamle kystfortet som vart bygd av den tyske okkupasjonsmakta, overtatt av det norske kystartilleriet – og så lagt ned sist på 1960-talet, då slike svære kystbatteri hadde mista si militær betydning

Niandeklassen skal intervjua folk i nærområdet for å få fram historier som kan brukast til korte lydinstallasjonar. Ideen er at dei skal fanga interesse til folk som går forbi, slik at dei stansar lengenok til å lytta seg gjennom ei lita historie.

Russerfangen Ivan

Det var Bjørn Enes frå Memoar som sto for kursinga. Han brukte den fyrste timen til å dela forteljingar om folk han hadde møtt (og intervjua) som hadde ein eller annan link til kystfortet på Møvik. Det var særleg russarfangen Ivan Korodsja, som var slavearbeidar under bygginga av fortet. Bjørn hadde møtt han i Kristiansand to gonger, men då han (og fotograf/filmprodusent Frode Vestad) reiste til Novorissisk ved Svartehavet for å intervjue han for tredje gong, var han gått bort.

Ivan hadde blitt tatt til fange den aller fyrste dagen av krigen mellom Tyskland og Sovjetunionen. Han vart fyrst sendt til ein dødsleir i Polen. Seinare bestemte nazistane seg for at det var meir lønsamt å bruka fangane som slavearbeidarar. Ivan blei frakta til Kristiansandhistoria om for å bygge ein av dei to store kanonbatteria (Møvik og Hanstholm) som tyskarane reiste for å sprre av Skagerrak.

Han fortalte også om Gunnar Solås, som hadde vore med på ein av Kvarstadbåtane som klarte å kome seg gjennom sperringa og gå til England. Han hadde stått i maskinromet og hindra sikkerhetsventilenpå dampkjelen å opna. Dei visste at kjelen kunne eksplodera når som helst – men dei ville heller døy slik enn å bli tatt til fange og bli pint i hel i tyske fangeleirar.

Primærkjelder – og sekundærkjelder

«Slike folk  som Ivan og Gunnar var primærkjelder eller fyrstehandskjelder til krigshistoria. Når eg står her og fortel kva dei fortalde til meg, då blir eg ei sekundærkjelde, ei andrehands kjelde,» sa Bjørn.

«I denne samanhengen kan du godt seie at det berre finst to slags menneske i verda: Primærkjelder og sekundærkjelder. Dei som har opplevd ei hending, kjent henne på kroppen – og dei som har høyrt om eller lese om henne.»

«Men på same tid er me alle primærkjelder til vår eiga tid. Når de skal ut for å intervjua folk, vil de få både forteljingar om ting dei sjølve har opplevd, og kunnskap dei harfrå andre eller fr bøker eller filmar. Prøv å få dei til å fortelja mest mogleg primærkjeldestoff og kva dei sjølve har sett og tenkt og lært -!    Det dei har å fortelja, har ein mykje større verdi enn det eg kan forteljaira historier har ne  bestemte seg for å sperre Skagerrak med to svære kanonbatteri – i Hanstholm og pIvan vart sendt til Møvik  fangane heller skulle få leva – i alle fall til dei var utslitne av slavearbeidet. fangeden fyrste dagen av krigen mellom Tyskland og Sovjetunionen, som overlevde

 Entusiastiske elevar

Bjørn seier: "Eg reiser alltid frå slike kurs med ein tvil på om bodskapen nådde fram. Men her fekk eg etter nokre dagar dette brevet frå læraren til 9B: 

Nå er vi godt i gang med intervjuene. Jeg synes det er så gøy, dette! Tårene trillet på meg i går kveld når jeg hørte tante Else fortelle sine historier. Det er så mange rørende og triste historier som kommer fram. Elevene er flinke, og foreldrene er også veldig involverte og engasjerte. Venter fem nye intervjuer i løpet av kvelden

Så vi har mot på fleire ungdomsskuleklassar! 

1-9 of 9