Steinkjer‎ > ‎NTR‎ > ‎

Kjell Haugan

lagt inn 5. nov. 2020, 23:26 av Bjørn Enes   [ oppdatert 8. nov. 2020, 08:02 ]

Kjell Haugan er kjend både som revyartist og næringslivsgründer. I dette intervjuet fortel han fyrst om Kortnebbgåsfestivalen i heimmbygda Beitstad: I løpet av hans levetid har bygda blitt invadert av svære gåseflokkar kvar vår. Det er katastrofe for landbruket -  men i staden for å hate gåsa, samla bygdefolket seg rundt ideen om ein festival som dei kalte "Kortnebbgåsas ve og vel". 

Med relativt få års unntak har han budd i Beitstad heile livet. I gutedagane   var det fotballen som tok mest plass - og eit av dei sterkaste minnene er då laget fekk støtte frå Dagbladet for å kunne reise til Norway Cup i 1964.  Den største sigeren var ikkje på banen - det var at dei fekk kjøpe øl på restaurant, sjølv om dei var for unge: "Vi kjem heilt frå Trøndelag - kan itj vi få kjøpt berre ei øl?"
Musikk var den andre store interessa - og revy. Det har han halde på med heile livet. 

Han tok økonomiutdanning på Skatteetatskulen i Oslo,   og gjekk rett inn i jobb på likningskontoret i Steinkjer. Men i 1985 vart han "headhunta" til Fosdalen Bergverksaktieslskap, og dermed tok hans historie i gruvevbygda Malm til.  Han gir ei interessant skildring av bygda og klassetilhøva der - der funksjonærane budde i "Latterlia" og arbeidarane budde i "Korea" på den andre dalsida.  
Då gruva blei slått konkurs i 1989 hadde han avansert til økonomisjef.  Han blei med over i verkstadavdelinga som heldt fram med produksjon av bakstykker til tunellboremaskinar fram til til 1997.
Han skildrar nedlegginga av gruva som ein kollektiv sorgprosess, som skapte sterk bitterhet i Malm. Dette hadde sett Evy Kasseth Røsten på tanken om eit teaterprosjekt om dramaet. Tanken breidde om seg, og Kjell Haugan blei henta inn i prosjektet då det var kome eit godt stykke på veg. Han fortel ein svært interessant kortversjon om si oppleving av den historia som endte med Malm Gruveteater og  spelet "Eplene i messehagen" som har vore sett opp annakvart år sidan 2008. 
"No tpørs æ sei at æ kjem frå Malm att!" skal ha vore ein av kommentarane etter den fyrste premieren. 

Parallelt med Gruveteateret, Kortnebbgåsfestivalen og svært mange andre kulturaktivitetar, har Haugan mykje å fortelje om næringslivshistoria i Nord-Trøndelag. "Få har investert så mykje, tent så mykje - og tapt så mykje som eg!"  Seier han.  Blant suksesshistoriane er innleige av polske arbeidarar til industrien.  Blant tapsprosjekta fortel han om vatnfabrikken som blei ein veritabel bom. 

Intervjuet blei gjort på Egge Museum 23. september 2020. Intervjuar var Bjørn Enes.  Kjell Haugan gav sitt samtykke til publisering  5/11 2020.

Kjell Haugan:


TRUELogg Kjell Haugan
Intervjuar: Bjørn Enes Loggar: Bjørn Enes
Arkivnøkkel (Prosjektreferanse og evt. nummer)
https://vimeo.com/473378203           -          PDF-versjon
Tid:Stikkord om innhaldetEmneord
00:00Namn og alder - frå Beitstad - skildrar bygda - verneområde for fugl
00:50Kortnebbgås - 40.000 gjess kjem kvart år - ingen i hans oppvekstkortnebbgås
01:35Utviklinga av kortnebbgås-"invasjonen"
02:25Ikkje populært for bøndene. Men vi bestemte oss for å gjere noko bra ut frå det. Kortnebbgåsfestivalen - 2009 fyrste festival - mai kvart år.
03:15Kortnebbgåsgudsteneste - Gåseband - freske opp salmane
04:20"sprite opp" salmane. Folk kjem reisande .
04:50Idéen oppsto på ein pub. Unge folk drog festivalen i gang
07:00Beitstad - eigen kommune fram til 1964. Far var Formannskapssekretær . Mor arbeidde på meieriet - snudde ost - etter at borna reiste. LandbrukskommuneBeitstad
08:10Eg var mykje med i musikk i oppveksten.
09:00Steinkjer fotballlag - var topplag som seinare raste nedover i divisjonanefotball
Guttelaget Beitstad - Norway Cup - 1964 - Invitert av Dagbladet
10:15Femten år gamle - opleving å kome til Oslo
10:50"Vi kjem heilt frå Trøndelag - kan vi få kjøpe ein pils - "
11:45Reising: Ferietur på Vestlandet - Folkevogn og Cortina - Trollstigenbiltur
12:15Legge stein bak hjulet i Trollstigen (ikkje bremser)
13:15Ikkje spelt i band - meir til underhaldning. frå 80-talet og utover
14:20Masse musikk i oppveksten - kor og kabaret - revy - Beistad Samfunnshus og --heim
15:20Likte ikkje å henge ut folk - etter kvart sendte vi inn til Høylandet - Norgesmeistrar i revy i 2005revy
16:00Studerte økonomi - - Skatteetatskolen i Oslo - (stortrivdest i oso)- tilsett på likningskontoret i Steinkjer
16:401985 tilbod om økonomjobb i Fosdalen Bergverksaktieselskap - skildrar MalmFosdalen Bergverk, Malm
17:30Bratt læringskurve - fantastisk bedrift - 1150 m djupe gruver - fyrste eg gjorde ned i fjellet . svære hallar .
18:10Eksporterte malm og kis til heile verda - Malm samfunn der bergverket sto for heile oppbyggingaindustri
Frå 1905 blei samfunnet bygd opp. Todelt bygd - funksjonerane budde i Latterlia - arbeidarane på den andre sida av dalen. Veldig klasseskillefunksjonær, arbeider
19:40Gruvebas - var arbeider. Blei forfremma. Hus på sida av funksjonærane. Hadde stort stell - då sa folk at "nå er alle hestkukane på same sida"
20:30Veldig mange innflyttarar - Sverige, Nord-Norge. Mange ulike dialektar. Mange snakka "pent" - bkmål. Ein liten by.bokmål
21:20Symjebasseng - skule - samfunnshus.
21:45klasseskillene: Fant ark etter forgjengarane - A-B-C--S-funksjonærar fekk ulike mengder med vedklasseskille
22:30*Ikkje same skiler mellom arbeidarane - men somme blei forfremma
22:50Den findelinga av funksjnærane var slutt då eg begynte. Eg fekk tilbod om bustad i Latterlia. Merkantil direktør såg på meg - hvabehager?
23:30Eg ville ha ansvar for ein hage.....
24:10Skilet var totalt kunstig for meg. Blant dei som budde der var det inngrodd.
24:40Skulen var felles - men ein funksjonær hadde foreslått eigne klassar for funksjonærborna.
25:30Personlegdomar i leiinga - direktør - sekr kom inn med skriv - De kunne ikke overraske verden med å gjøre no iktig for ein gangs skyld?"
26:40Eg vak økonomisjef i Fosdalen Bergverk då den nye regjeringa slo gruva konkurs hausten 1989. Ny regjering - Høgre bestemte seg for å slutte med statlege overføringar. Nye Fosdalen Bergverk heldt fram til 1997.industripolitikk
27:40Sorgprosess. Stor bitterhet mot staten. MEN: Kanhende var dei litt bortskjemte.... I Beistad gjorde vi alt på dugnad. Ikkje slik i Malm.
28:20Snudde då vi skapte Eplene i Messehegen"spel, teater, eplene_i_messehagen
28:40Initiativ frå skodespelar Evy Kasseth Røsten - ho hadde tenkt på ideen i mange år - Snakka med Hans Robertsen journalist - intervju med gamle arbeidarar og funksjnærar - Lions Clu7b og fleire andre lag gjekk saman om å etablere organisasjon som kunne jobbe vidare - inviterte Arnulf Haga regissør, komponist og fortattar -Evy_Kasseth_Røsten
30:20Han sa: Ring til han Kjell Haugan" - eg ble prosjektleiar. Vi var kjente sidan 70-talet.
Eg sår i Sspelet om Heilag Olav kvart år - kunne alle replikkane utanat
31:55Det var ein ide - kontakta Rasmus Rohde - han såg gjennom dokumentasjonen så langt - tok nye intervju - sette seg grundig inn iRsmus_Rohde
32:45Han undersøkte også andre kjelder - artikkel i Dagbladet bl.a. om klasseskilet. Kom med utkast hausten 2007 - blir nesten rørt
33:35Vi såg med ein gong at han hadde laga eit kanonstykke.
Kor stort skulle det bli? Eg ville gjere det utandørs - fire tusen bilettar!
34:40vi hadede litt tunellsyn - men etter kvar fekk vi fleire med oss - etter det var det ingen grunn til å klage på dugnadsånda
35:15Teamet blei sett op. Vi fekk sett opp ein scene - port - der loket skulle kome ut - Arnulf kom ut - "fantastisk - veldig bra - men kan ikkje bruke
36:15Premieren - Hugsar heilt spesielt syn - amfi av stillas - det blei fylt til randen - ti fulle forestillingar - á 400 - fire tusen ....
37:15Mange hadde tårer i augene. Fylkeskommunen sin saksbehandlar - "Det største han hadde opplevd i sitt liv"
38:13Det blei veldig stilt etterpå - evaulere - i hadde i forkant bestemt at vi ville ta det opp att - bestemte anna kvart år. 2010 - 2012
39:10Arnulf trakk seg - vi måtte ha ny regissør. Foreslo å flytte scena. Tegna og bygde - nytt amfi med plass til 1100 til premieren i 2014
40:15Premieren i 2014 - folk sat i fluktrutene - tjåka fullt - 940 stykker
40:45Arnulf kom for å sjå det nye oppsettet - "Dette er det største som har skjedd i Trøndelag sidan slaget på Stiklastad"
Songane blei endra - Beistad Songlag var mot - "Det har de itj' no' med!"
42:00Kva gjort med Malm?
42:10Dokumentert i oppgåve frå ei som var med - identitetsgevisnt, sjølvtillit - sorgen over alt det gamle - ein ny vår for heile samfunnet -kulturkraft
42:50et kom ein utflyttar - "No tørs æ endeleg sei at æ kjem frå Malm" - betydd ganske mykje -
43:30Det var ein del år etter konkursen - går i bylgjer - no er det veldig optimistisk - Follafoss har fått Salmar - Kartongfabrikk - settefiskanlegg, det skal investerast ein milliard - "Må vere litt forsiktig med å forskuttere - men stor optimisme-"
45:20På gang å skape arbeidsplasser i Malm
45:38Etter konkursen heldt eg fram i verkstadsavdelinga som blei skilt ut i 1988, verkstadbedrift . Produserte Bakriggar til tunellboremaskinar - selte SørKorea, Midt-Austen, Sør-Afrika - heile verdatunnellboring
46:50Ved konkursen jobba 200 i bergverket - omlag 40 fekk jobb i verkstadbedrifta. Dei andre blei uføretrygda eller flytta. Førte til kollektiv sorg og staten hadde svikta.
47:50Sjølv er eg Tvilling - det er ikkje mykje som bit på. Men eg merka det jo ogsåtvilling, astrologi
.Gruvetateret begynte i 2006 - då var den mest intensive perioden i verkstadbedrifta over
49:30Mange initiativ - vatnfabrikk stor feilinvestering for eksempel - (får vatn)gründer
50:30Berre omlag 10 prosent av ein grunders intitativ går gale - mark i magen
51:00Tvillingens teikn - har ikkje kunnskap til å vite koffor det blir sånn. Haqr vore sånn altidl. Kreativ - mange tankar om ting - veit ikkje kor mange hundre tekstar eg har skirve ....
Er trangen til å skrive og trangen til å skape bedrifter den same trangen?
51:55I bunn ligg kanskje det same - eg er ingen stor tenker . Det har berre blitt slik. Som pippi "Det herre jhar eg ikkje prøvd så det kan eg sikker"
53:00Det har nok gått litt ut over å stille opp heime --
53:20Eg måtte reise mykje då vi starta opp bemanningsbyrå med polske arbeidarar.migrasjon
Vi spurde det må vel bli veldig behov for arbeidspaft ? Vi såg å¨å kvarandre og tenkte likt: Det blir feil - vi satser. Måtte finne samarbeidspartnar i Polen.
55:20Vi måtte alliere oss med fagbevegelsen - ville ikkje risikere sosial dumpingsosial dumping
Fekk foresøårsler frå same firma som trudde det ikkje blei behov
56:20lMøte med Stein Amdahl i LO. Han var kritisk - men då vi sikra at alle fekk den løna dei var lova til rett tid. Då fekk vi Amdahl med på laget.
Fagrørsla bleoi det beste marknadsføringsapparatet vårt
57:45Etter kvart kom eit fly kvar veke til Molde. Held på ennå. På det meste hadde vi 800 tilsette.
59:00Litt kulturproblem i starten, knytta til alkohol særleg.
ein time
00:30Wizz starta rute Værnes-Polen etter vårt initiativ
01:00Teoriar om at kultur og industri heøyrer saman på ein ny måte - kva tenkjer du?
02:55Vi har voreto barndomsvener heile tida. Han er relasjonsbyggar - utfyllande eigenskapar - komplementære ferdigheter er viktig -
04:08Mitt bidrag er å flomme over med meir eller mindre grundig funderte idear - nå har vi apparat til å roe meg ned litt .
04:50I stad blei du rørt - kvofor?
05:10Det å få vere med på å bygge noko som har endra kolless folk i ei bygd ser på seg sjølv - det er rørande - takknemlig for at fått vere med på
06:00For eit spørsmål - du har nokre augneblink som du hugsar - fekk bestilling på Verdal skulle ned med femti mann - så kom det kontrabeskjed - om dei heller kunne få hundre mann til. Då vi klarte det - då var vi nok litt rørt og veldig glade....
07:30Blir ofte rørt i kultursamanhengar - applaus - kanskje annleis i næringslivet
08:30Refleksjon: Kva er ein typisk grûnder - omgrepet "kollektiventreprenøren"
11:40Då vi fann ut at det blir for lite personell innan det faget - å løyste vi det. Så gjorde vi det same innan helsesektoren - det var annleis men det gjekk også.
13:45Men så tenkte vi at det ville bli lite vatn i verden - det skulle vi også løyse. Men då skapte vi heller eit problem for seg sjølv.
14:25Flytta frå Malm tilbake Beistad .
15:20Framtida: Tenker på å trappe ned litt - bruke meir tid på å skrive og tenkje enn å starte nytt næringsliv.
15:50Lyst å få tilbake den islandske present - han som var så sint på kortnebbgåsa -
16:30Formann i menighetsrådet. Kvinnelege prester? "Ne3i - for meg kunne det like gjerne vore ein neger"
17:12Eg er framleis sjef for Gruveteateret - mål ny oppsetjing neste år. Forsøkte å streame Trump-parodi - mange oppslag. Kanskje meri kultur og mindre business.
1:19:00slutt

Stubbar:

Om kjensler - i kunst og næringsliv:


Ċ
Bjørn Enes,
5. nov. 2020, 23:37
Comments